IAF (International Accreditation Forum – Diễn đàn Công nhận Quốc tế) đã ngừng hoạt động từ ngày 01/01/2026. Tổ chức này cùng ILAC (Tổ chức Hợp tác Công nhận Phòng thí nghiệm Quốc tế) đã hợp nhất thành một tổ chức duy nhất: Global Accreditation Cooperation Incorporated (Global ACI).
Bài viết giải thích IAF từng là gì, vì sao nó quan trọng với chứng chỉ ISO, và điều gì đã thay đổi sau khi hợp nhất — để doanh nghiệp không bị nhầm khi đọc các tài liệu cũ vẫn còn nhắc tới IAF.
IAF là gì?
IAF là diễn đàn hợp tác quốc tế giữa các tổ chức công nhận (Accreditation Body – AB), hoạt động từ năm 1993. IAF không đánh giá và không cấp chứng chỉ cho doanh nghiệp. Vai trò của IAF là tạo ra một khuôn khổ để các tổ chức công nhận ở các quốc gia khác nhau thừa nhận kết quả của nhau.
Cần phân biệt ba tầng, vì đây là chỗ hay bị nhầm nhất:
- Tổ chức (doanh nghiệp) — bên được chứng nhận.
- Tổ chức chứng nhận (CB) — bên đánh giá và cấp chứng chỉ cho doanh nghiệp.
- Tổ chức công nhận (AB) — bên đánh giá năng lực của chính tổ chức chứng nhận. Tại Việt Nam là Văn phòng Công nhận Chất lượng (BoA).
- Khuôn khổ quốc tế — nơi các tổ chức công nhận ký thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau. Trước 01/01/2026 là IAF; nay là Global ACI.
Doanh nghiệp không phải là “thành viên IAF” và cũng không được IAF cấp chứng chỉ. Chỉ các tổ chức công nhận mới tham gia khuôn khổ này.
IAF MLA là gì và nay ra sao?
IAF MLA (Multilateral Recognition Arrangement) là thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau giữa các tổ chức công nhận thành viên IAF. Nguyên tắc: nếu tổ chức công nhận A và B cùng ký MLA, thì chứng chỉ do một tổ chức chứng nhận được A công nhận cấp sẽ có khả năng được thừa nhận ở phạm vi của B.
Từ 01/01/2026, IAF MLA và ILAC MRA được hợp nhất thành GAC MRA — thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau của Global ACI. Các kết quả đánh giá đã được công nhận trước đó vẫn tiếp tục được thừa nhận, không bị gián đoạn.
Vì sao IAF và ILAC hợp nhất?
Hai tổ chức có phạm vi bổ trợ nhau: IAF phụ trách công nhận trong lĩnh vực chứng nhận hệ thống quản lý, chứng nhận sản phẩm và nhân sự; ILAC phụ trách công nhận phòng thí nghiệm, tổ chức giám định và cơ sở thử nghiệm thành thạo.
Việc duy trì hai tổ chức riêng với hai thỏa thuận riêng tạo ra chồng chéo về quản trị và gây khó hiểu cho bên sử dụng kết quả. Hợp nhất thành Global ACI nhằm tạo một đầu mối duy nhất, một thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau duy nhất, và một cách nhận diện thống nhất cho toàn bộ hoạt động đánh giá sự phù hợp được công nhận.
Điều gì thay đổi với doanh nghiệp đang có chứng chỉ ISO?
- Chứng chỉ hiện có vẫn nguyên giá trị. Việc hợp nhất là thay đổi ở cấp tổ chức quốc tế, không làm mất hiệu lực chứng chỉ đã cấp.
- Không cần đánh giá lại chỉ vì lý do hợp nhất.
- Dấu và cách diễn đạt sẽ chuyển dần sang nhận diện của Global ACI. Trong giai đoạn chuyển tiếp, tài liệu và chứng chỉ còn mang dấu hiệu IAF vẫn được hiểu là thuộc khuôn khổ công nhận quốc tế.
- Tài liệu cũ vẫn nhắc IAF — nhiều hướng dẫn, tài liệu bắt buộc và quy định chuyển tiếp được ban hành dưới tên IAF (ví dụ IAF MD, IAF ID) vẫn còn hiệu lực áp dụng cho tới khi được thay thế.
Cách kiểm tra một chứng chỉ có được công nhận hay không
Đây mới là việc doanh nghiệp cần làm, thay vì nhìn logo:
- Xác định tổ chức chứng nhận đã cấp — tên đầy đủ, có ghi trên chứng chỉ.
- Kiểm tra tổ chức đó được công nhận bởi tổ chức công nhận nào, và phạm vi công nhận có bao gồm tiêu chuẩn/lĩnh vực của bạn không. Phạm vi công nhận là chi tiết quan trọng thường bị bỏ qua.
- Kiểm tra tình trạng hiệu lực của cả chứng chỉ lẫn phạm vi công nhận.
- Tra cứu trực tiếp tại tổ chức chứng nhận hoặc tại cơ sở dữ liệu chứng chỉ quốc tế đối với các chứng chỉ được đưa lên hệ thống.
Không kết luận giá trị của chứng chỉ chỉ dựa vào logo in trên đó. Logo có thể được in mà không phản ánh đúng tình trạng công nhận hiện tại, đặc biệt trong giai đoạn chuyển đổi nhận diện.
Những cách diễn đạt sai thường gặp
- “Doanh nghiệp chúng tôi là thành viên IAF” — sai. Chỉ tổ chức công nhận mới tham gia khuôn khổ này.
- “Chứng chỉ do IAF cấp” — sai. IAF không cấp chứng chỉ; tổ chức chứng nhận mới cấp.
- “Có dấu IAF là có giá trị ở mọi quốc gia” — không chính xác. Thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau làm tăng khả năng được thừa nhận, nhưng nhiều ngành và nhiều thị trường vẫn có yêu cầu riêng.
- “IAF là tổ chức đang vận hành” — không còn đúng kể từ 01/01/2026.
Doanh nghiệp nên làm gì bây giờ?
Không cần hành động gấp nào chỉ vì việc hợp nhất. Ba việc nên làm khi có dịp:
- rà lại hồ sơ năng lực và website của mình, thay các cách diễn đạt gắn IAF ở thì hiện tại bằng mô tả trung tính về khuôn khổ công nhận quốc tế;
- khi cần khẳng định giá trị chứng chỉ, dẫn tên tổ chức công nhận và phạm vi công nhận thay vì dẫn logo;
- theo dõi thông báo của tổ chức chứng nhận về việc chuyển đổi nhận diện sang Global ACI.
Xem thêm bài phân biệt chứng nhận và công nhận để nắm rõ vai trò từng bên trong chuỗi.
Câu hỏi thường gặp
IAF còn tồn tại không?
Không. IAF ngừng hoạt động từ 01/01/2026 và hợp nhất cùng ILAC thành Global Accreditation Cooperation Incorporated (Global ACI).
Chứng chỉ ISO có dấu IAF của tôi còn giá trị không?
Có. Việc hợp nhất không làm mất hiệu lực chứng chỉ đã cấp. Các kết quả đã được công nhận vẫn tiếp tục được thừa nhận.
Doanh nghiệp có thể trở thành thành viên IAF không?
Không, kể cả trước đây. Chỉ các tổ chức công nhận và một số tổ chức liên quan mới tham gia khuôn khổ này.
IAF MLA và GAC MRA khác nhau thế nào?
GAC MRA là thỏa thuận hợp nhất, thay thế cho IAF MLA và ILAC MRA trước đây, vận hành từ 01/01/2026.
Các tài liệu IAF MD, IAF ID còn dùng được không?
Còn. Các tài liệu này vẫn áp dụng cho tới khi được tổ chức kế nhiệm thay thế.
Viện Nghiên cứu Phát triển Chứng nhận Toàn cầu (GCDRI) hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn bị hệ thống quản lý trước khi bước vào đánh giá chứng nhận. Quyết định chứng nhận thuộc thẩm quyền của tổ chức chứng nhận độc lập.
- Hotline: 0904.889.859
- Email: chungnhantoancau@gmail.com
Nguồn: thông báo trên iaf.nu về việc ngừng hoạt động từ 01/01/2026 và thành lập Global Accreditation Cooperation Incorporated; thông tin tương ứng của ILAC.